تبليغاتX
زبان فارسی
زبان فارسی

 

 

درس چهارم

                                                

                            جمله و اجزای

 

 

اجزاء: نهاد وگزاره

جمله عبارنتد از کله یا کلماتی که از دو بخش نهاد و گزاره تشکیل شده است .

گاهی نهاد با آمدن یک فعل در بخش گزاره مفهومش کامل می شود و

گزاره فقط از یک فعل تشکیل شده است .

مانند :

                                      علـــی          آمــــــد.

                                        نهاد           گزاره 

 

اما ممکن است در جملاتی علاوه بر فعل گزاره اجزای دیگری نیز

 داشته باشد . فعل بدون آن اجزاء معنا ندارد .

مثلاً وقتی می گوییم هوا شد فعل گزاره ای است که به جزء دیگری

به نام مسند نیاز دارد مثلاً هوا سرد شد.

تعداد اجزای یک جمله را فعل آن مشخص می کند که با توجه به این

 تعریف فعل ها را می وتن به دو دسته تقسیم کرد .

 

1- فعل ناگذر : فعلی را میگو یند که فقط به نهاد نیاز دارد تا مفهومش

کامل شود .

مانند :                                    علــــــی          آمــــــــــــد.

                                              نهاد             گزاره / فعل ناگذر

 

2- فعل های گذرا : فعلهایی را گویند که برای کامل شدن مفهومشان

 علاوه بر نهاد به اجزاء دیگری مانند : مفعول مسند و متتم نیز نیاز دارد .

          مانند :

                            هـــــــوا      ســــــــرد     شــــــــــــــــد .

                             نهاد              مسند        فعل گذرا / فعل ربطی

 

 

با توجه به توع فعل های گذرا و ناگذر بودن جمله و اجزای آن به

اقسام زیر تقسیم می شوند :

 

 

 

1-فعل های دو جزئی با فعل های ناگذر

علـــــــــی            رفــــــــــــــــــت.

نهاد                     فعل های ناگذر / گزاره                           

 

 

 

 

 

                                                              جمله

 

 


                                                   نهاد                 گزاره/فعل نا گذر

  

                                                 علی                        رفت.

 

 

2- سه جزئی با فعل گذرا که خود به اقسام زیر تقسیم می شود .

1-گذرا به مفعول

فرمول ساخت این نوع فعل                   نهاد + مفعول +  فعل

مثال :                                              علی    کتاب (را) اورد.

 

                                                             

                                                              جمله

 

 


                                                   نهاد                     گزاره

  

                                                

                                                                                                 

                                                                   مفعول            فعل

 

 

                                                 علی             کتاب(را)       خواند.

 

 

 

 

نکته1

مفعول کلمه ای است که عمل فاعل روی آن انجام می شود نشانه ی آن در

جمله حرف (را)  می باشد .اما ممکن است در جملاتی این حرف حذف

شود که به وسیله ی دو جمله ی پرسشی چه چیز را و چه کسی را مفعول

 مشخص می شود .

 

او داستان می خواند                 چه چیز رامی خواند ؟ داستان را می خواند .

 

 

 

2- سه جزئی گذرا به مسند

 

فرمول:               نهاد + مسند + فعل          

مثال:             هــــــــــوا   ســـــرد   شـــــــد.

                      نهاد         مسند       فعل

                                                                                                                                                       

                                                              جمله

 


                                                 

                                                  نهاد                     گزاره

  

                                                

                                                                                                 

                                                                  مسند                 فعل

 

 


                                                 هوا            سرد                  شد.

 

نکته ی 2

مســـــــنــــــــد

کلمه ای اکه با فعل ربطی به نهاد نسبت داده می شود.

راه های تشخیص مسند:

1- مسند در جواب دو جمله ی پر سشی چگونه و چه طور می آید

 .2- وجود فعل های ربطی یا اسنادی.مهمترین فعل های ربطی عبارتند از : است،

شفگشت ، گردید ، باشد وهم خانواده های اینها

 

 

نکته 3

اگر (است )به معنی شدن یا روی دادن باشد جمله ی سه جزئی مسندی است.

مانند:         هـــــــوا    ســـــرد  است.

                  نهـاد        مسند     فعل

                                               به معنای

                                         شــــد                                   

                                                                                                                                                          

                                                                                                                

 

اما اگر «است» به معنای «قرار دارد» باشد سه جزئی متممی است .

کتاب روی میز اســــت.

                      فعل

                           به معنای                                                                                    

                                             

                    قرار دارد   

 

 

3-سه جزئی گذرا به متمم

   فرمول:                  نهاد + متمم + فعل

 

     مثال:                 علــــی   به  علــمــش  می نازد.

                              نهاد            متمم        فعل

                                                                                                                                                                                                        

                                                            جمله

 


                                                 

                                                  نهاد                     گزاره

  

                                                

                                                                                                 

                                                                  متمم              فعل     

                                                                       

 

                                                 علی     (به) علمش      می نازد.

 

 

 

نکته ی4 

متمم کلمه ای است که بعد از حروف اضافه می آید وتمام کننده فعل و جمله

است مهم ترین حروف اضافه عبارتند از : از ، به ،با ، برای ،در و... که

 به این حروف مانند حرف معمولی نقش نما گویند .

 انواع متمم :

1- متمم اختیاری (قیدی ) :

متممی ار می گویند که قابل حذف است و فعل آن حروف های اضافه ی

 مختلف می گویند و نباید آن را زیر نمدار جزء اصلی جمله به حساب آورد .

مثال :          علی به خـانـــه رفت. ، به خانه  قابل حذف است و متمم قیدی

به حساب می آید و جمله ی ما دو جزئی است .

یا مثلاً می توان همین جمله را با حرف های اضافی مختلف آورد :

             علی با دوچرخه از مدرسه به خانه رفت .

                  اضافه        اضافه     اضافه  

 

                                                               جمله

 

 


                                                   نهاد                 گزاره/فعل نا گذر

  

                                                 علی                        رفت.

 

2- متمم اجباری :

متمم هایی که وجود آنها در جمله لازم است قابل حذف نیستند و یک حرف

اضافی بیشتر نمی گیرند وباید زیر نمودار آورده شوند.

مثال :                علــــی   با دشمن   جنگید.

                         نهاد        متمم      فعل

 

نکته ی 5

گاهی گذاره ممکن است بیش تر از دو جزء داشته باشد که در این صورت

جمله ی 4 جزئی تشکیل می شود.

                                 او     سؤال  را از مــن  پرسید.

                                 نهاد    مفعول       متمم   فعل

                                                

                                          

 

 

                                               جمله

 

 

                            نهاد                         گزاره

                                مفعول       متمم           فعل

 

 


                         او           سؤال(را)     (از)من         پرسید.

 


نکته ی 6

گاهی ممکن است متمم هایی بیشتر از یکی باشند که در این صورت هم جمله ی

 ما دو جزئی به حساب می آید .

مانند :            عـــلـــی    دیروز صبح از مدرسه با سر عت به خانه  بر گشت.

                    نهاد                 مــــــــــتمم  قــیـــــدی                      فعل

 

                                                                                                                 

                                                               جمله

 

 


                                                   نهاد                 گزاره/فعل نا گذر

  

                                                 علی                       بر گشت.

 

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و نهم دی 1386ساعت 19:20  توسط محمد شریفی  | 

 

درس سوم

 

 

 

 

1- راه های تمرین و تقویت نگارش را بنویسید ؟

1- تبدیل گفتار به نوشتار 2- ساده نویسی و کوتاهی 3- در بر گیرنده ی جز اصلی موضوع 4- توصیف 5- تو صیف یک صحنه 6- توصیف حالات روحی          7- شیوه ی نگرش  8- یاد داشت کردن خاطرات روزانه

 

2- در تبدیل گفتار به نوشتار چه نکاتی را باید رعایت کنید؟

الف- کلمات را به کار نبریم.  ب- مطالب زاید را حذف کنیم. پ- از تکرار پرهیز کنیم. ت- اصل رسایی نوشته را رعایت کنیم .

 

3- در توصیف اشیاء چه ویژگی هایی را نظر گرفت؟

1- اندازه 2- رنگ3- بو4- لطفت و زبری5- دوری و نزدیکی

 

4- در توصیف افراد کدام ویژگی های آنها را باید در نظر گرفتبا مثال نام ببرید ؟

1- ویژگی های جسمی رنگ،مو،اندازه یقد، رنگ چشم ، چاقی ولاغری و... .

2- ویژگی های روحی مانند زوج بود ، مهربان بودن ، خندان بودن و... .

 

5- خاطره نویسی یعنی چه ؟

یاد کردن خايرات روزانه یکی از راه های مؤثر برای تقویت مهارت نویسندگی است.

 

7- تعریف جان بخشی به اشیاء ؟

آن که یکی از ویژگی های انسان را به اشیاء نسبت دهیم مانند درخت می خندد و...

 

8- انتخاب بهترین واژه یعنی چه با مثال توضیح دهید؟

این است که از بین بهترین ها بهترین را انتخاب کنیم .

 

 

 

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و هشتم دی 1386ساعت 19:54  توسط محمد شریفی  | 

 

درس دوم

                    

                       جمله و اجزای آن

 

 

عبارتند از :

یک یا مجموعه ی چند کلمه که با شخص معنا و مفهوم کاملی ار برساند و از دو بخش نهاد و گزاره تشکیل شده باشند.

1- نهاد : کلمه ای که کننده ی کار باشد ودرباره ی آن به وسیله ی گزاره خبر و توضیح داده باشیم . نام دیگر نهاد صاحب خبر است .

انواع نهاد :

1- نهاد جدا : نهادی را گویند که به صورت مستقل و بدون این که به کلمه دیگری بپیوندد می آید . و می توانیم آن را از جمله ی حذف کنید بدون آنکه مفهوم آن ناقص شود. از این به بعد به نهاد جدا نهاد می گویند. نهاد جداممکن است اسم باشد،مثل :علی آمد.ممکن است ضمیرباشد که انواع آن سه شخص مفرد (من،تو،او) وسه شخص جمع(ما،شما،آنها)است.مثل : او رفت.(او:ضمیر)

 

2- نهاد پیوسته(شناسه):نهادی را گویند که به فعل می پیوندد،نمی توانیم آن را از جمله حذف کنیم وشخص ومفرد وجمع بودن فعل رامشخص می کند که ازاین به بعد به نهاد پیوسته شناسه می گوییم.شناسه دارای سه شخص مفرد (رفتم ، رفتی ، رفت)وسه شخص جمع(رفتیم،رفتید،رفتند) است.

مثال:       مـــــــا  به مدرسه آمدیـــــــــــم.  

              نهاد                       شناسه      

2- گزاره یا خبر

توضیح و خبری است که برای نهاد می آورند و مفهوم آنها را کامل می کنید.

 مثال:          مـــــــا   به مدرسه می رویم .

                    نهاد            گزاره

 

 

 

نکته ی 1

نهاد و گزاره را می توانیم زیر نودار درختی به این شکل نمایش دهیم.

                                  

 

 

 

 

 

                                           جمله

 

 

 

                                   نهاد                   گزاره

                                  

                                مـــا                 به مدرسه می رویم .

 

 

نکته ی2

گاهی ممکن است نهاد در جمله ای حذف شده باشد که به جای نهاد محذوف از(ـــــ) استفاده می کنیم.

 

نکته ی 3

قاعده چنان است  که نهاد و شناسه باید باید با یک دیگر هماهنگ باشند ومطابقت داشته باشن یعنی هر دو مفرد وبا هر دو جمع باشند در غیر این صورت جمله غلت است . مثال         

                           پرندگان از کوهستان برگشت .          

                           نهاد جمع                  شناسه

                                                        مفرد 

به این دو شکل صحیح می شود:

1- پرندگان از کوهستان برگشتند .

2- پرنده از کوهستان بر گشت.

 

نکته ی 4

هسته ی گزاره فعل است . زیرا قابل حذف نیست و نشانه ی هر فعل شناسه است که آن هم قابل حذف نیست و شخص ، شمارو نوع فعل را مشخص می کند.

  

          

           

+ نوشته شده در  جمعه بیست و هشتم دی 1386ساعت 19:52  توسط محمد شریفی  | 

 

درس اول           

 

                              

                      قواعد و زبان فارسی

 

 

1- زبان چیست ؟

مجموعه ی حروف و نشانه های به هم پیوسته و نظام یافته که به شکل کلمه در غالب جمله برای ایجاد ارتباط وانتقل پیام استفاده میشود که دارای سه جزء 1- نشانه 2- لفظ 3- معنا می باشد.

 

2- فواید زبان را نام ببرید ؟

1- ایجاد ارتباط وانتقال پیام و بیان احساسات 2- گسترش علم وفکر 3- رفع نیاز مختلف 4- ایجاد نظم وهماهنگی.

 

3- چرا استفاده از زبان آسان است ؟

زیرا از همان ابتدای زندگی به صورت ذاتی و طبیعی باآن سر و کار داریم و از آن استفاده می کنیم .

 

4- شناخت زبان به چه دلایلی دشوار است ؟

1- به دلیل پیچیدگی زابن و گستردگی آن 2- به دلیل آن که از آن استفاده می کنیم .به شناخت آن توجه نمی کنیم

 

5- تفاوتهای زبان انسان وحیوان را بنویسید ؟

 1- زبان انسان ر اساس غریزه است . 2- زبان انسان دارای پیچیدگی و گستردگی است که زبان حیوان این ویژهگی را ندارد .

 

6- زبان انسان به چه دلیل پیچیدگی دارد ؟

 به دلیل ایم که از ذهن پیچیدهی انسان گرفه شده است وباید تمام راز و رمزهای زندگی را بگنجاند.

 

7- زبان انسان به ه دلیل گستردگی دارد؟

به دلیل این که باید تمام جلوه های انسانی ، اجتماعی، وطبیعی در خود جای دهد.

 

8- شناخت زبان به چه چیزهایی نیاز دارد ؟

1- استفاده از زمان 2- تفکر 3- نیروی لازم

 

 

 

9- از چه زمانی نام اشیاء و پدیده ها به عنوان واژه ی در زبان فارسی راه پیدا کرده اند؟

از زمانی که آنها اختراع یا کشف شده اند وتا قبل از آن بود یا نبود آن تفا وتی   نمی کرد.مثل واژهی کامپیوتر و... که وقتی اختراع شدند در زبان فارس راه پیدا کرده اند.

 

10- نام پدیده هایی را بنویسید که در زبان فارسی وجود دارند ولی خارج از ذهن وجود ندارند وتصور آن است که زمانی این پدیده ها وجود داشتن ولی حالا نیستند؟

دیو ،پری، سیمرغ ،ققنوس ،اژدهاو... .

 

11- چرا با وجود اختلاف در تلفظ وبیان کلمات در شهر های مختلف ما معتقدیم زبان همه ی ما فارسی است؟

این اختلاف مربوط به لهجه است و ربطی به زبان ندارد و زبان همه ی مردم فارسی ویک سان است .

                                                                              

12- چرا زبان را خود یاد می گیریم و نوشتن را خیر ؟

زیرا زبان به صورت طبیعی وذاتی یاد میگیریم واسعتداد یاد گیری آن را داریم اما نوشتن را به صورت اکتسابی یاد بگیریم و استعداد خود به خود یاد بگیری آن را نداریم ونیازمند مدرسه هستیم .

 

13-اجزای زبان را نام ببرید وآنها را تعریف کنید ؟

نشانه : مجموعه ی حروف و کلماتی که برای ارتباط با دیگران به کار می بریم .